Gepubliceerd: Libelle
Datum: 8 maart 2024
Door: Ruth Smeets
Libelle vroeg het aan een huidexpert en een psycholoog.
Je hoeft apps als TikTok of Instagram maar te openen of de video’s van jaloersmakende huidverzorgingsproducten vliegen je om de oren. De gemiddelde huidverzorgingsroutine telt tegenwoordig tien stappen: we moeten dubbel reinigen, een toner gebruiken en zelfs voor dagcrèmes gelden allerlei regels. Producten van bepaalde merken zorgen bovendien voor een hoop aanzien én zien er ook nog eens enorm aantrekkelijk uit. Kinderen en tieners zien dat ook, waardoor drogisterijen en make-upwinkels voor hen ware snoepwinkels zijn geworden.
Deze trend roept de nodige vragen op, want doen al die crèmes, serums en oliën de jonge puberhuid niet meer kwaad dan goed?
Dr. Jetske Ultee, onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie, vindt het begrijpelijk dat kinderen en tieners huidverzorgingsproducten willen uitproberen, omdat sociale media hun nieuwsgierigheid hiernaar aanwakkeren. “Het lastige is dat niet alle informatie even betrouwbaar of verstandig is”, stelt ze. “Dit is precies de reden waarom ik jaren geleden begon met het schrijven van mijn blogs. Er is zoveel informatie én misinformatie rondom skincare.”
Toch wil ze ook waken voor bangmakerij. “Sociale media hebben echt wel positieve kanten. Ik zie namelijk dat tieners ontzettend veel kunnen leren over huidverzorging. Als jouw tiener af en toe experimenteert met huidproducten en de huid aan het einde van de dag netjes schoonmaakt, hoef je je echt geen zorgen te maken.”
Wel is het volgens haar belangrijk om te letten op de reactie van de huid. Sommige producten, zoals reinigingsscrubs met korreltjes, kunnen namelijk júist puistjes en onzuiverheden veroorzaken. “Elke huid, hoe gezond ook, is ziek te maken als je er maar lang genoeg allerlei cosmetica met irriterende ingrediënten opsmeert”, legt Ultee uit. “Uitslag en roodheid zijn het gevolg, net als het veelvoorkomende ‘clownseczeem’, ofwel uitslag rond de mond en soms rond de ogen of neus.”
Heeft jouw kind of tiener hier last van? Dan raadt dr. Ultee aan om een periode helemaal te stoppen met cosmetica, om het hierna weer opnieuw te introduceren - maar dan goed. “Het reinigen van het gezicht is net als tandenpoetsen een goede gewoonte, waarin ouders hun kinderen kunnen begeleiden”, vertelt ze. “Dan wel met milde en niet-geparfumeerde producten.”
Een goede routine voor pubers bestaat volgens de expert uit reinigen, behandelen en beschermen. Hieronder legt Ultee deze drie basisstappen uit.
“Gebruik hiervoor een milde cleanser. Deze verwijdert vuil, bacteriën en een teveel aan talg, die kunnen zorgen voor huidproblemen. En gebruikt jouw tiener make-up? Dan is het verstandig om vóór het reinigen de huid schoon te maken met jojoba-olie, een cleanser verwijdert vaak niet alle make-up van de huid.”
“Bij beginnende acne is een exfoliant met salicylzuur een goede keuze. Tieners kennen vaak al de officiële term hiervoor, BHA. Het verwijdert dode huidcellen. Ook maak je hiermee verstopte poriën goed schoon en ga je ontstekingen tegen. Verder vallen mee-eters minder op bij schone poriën*.”
“Niet alleen behandelen, ook verzorgen is belangrijk. Als de huid nog jong is, zijn rijke, voedende crèmes met hoge concentraties aan werkzame ingrediënten overbodig. En voelt de huid na stap twee toch wat droog aan? Gebruik dan een moisturizer zonder parfum, met verzorgende ingrediënten als niacinamine (vitamine B3), dat helpt bij puistjes.”
*Krijgt je puber van BHA opeens meer puistjes? Dat is niet meteen reden tot paniek. Dr. Ultee: “Dat noem je purging. Alle onzuiverheden die in de huid zaten ‘verstopt’, komen dan in één keer naar de oppervlakte. Vaak duurt dit een paar weken. Daarna wordt de huid écht mooier.”
Naast deze drie basisstappen raadt dr. Ultee iedereen aan om dagelijks een parfumvrije zonnebrandcrème te gebruiken. “Een heel goed idee voor the future you! Ook voor kinderen is zonbescherming belangrijk. Wanneer ze één keer flink verbranden neemt de kans op het krijgen van een melanoom - de ergste vorm van huidkanker - met 50 procent toe.”
Welke beschermingsfactor je gebruikt, is volgens Ultee afhankelijk van de zonkracht. “In de maanden april tot en met september is de zonkracht, ook wel UV-index genoemd, drie of hoger. SPF 30 of hoger is dan aan te raden. In de andere maanden volstaat SPF 15.”
Ze vervolgt: “Belangrijk is dat de zonbescherming parfumvrij is om mogelijke huidreacties te voorkomen en dat deze milde ingrediënten bevat. Die zijn geschikt voor elke huidtype, ook voor de nog jonge huid.”
De conclusie? Veel van de potjes en flesjes in de goed uitgeruste badkamerlades van influencers zijn overbodig voor de jonge huid. Sterker nog, soms doen ze zelfs kwaad. “Sterk schuimende cleansers, toners met uitdrogende alcohol, reinigingsscrubs met korreltjes en zwarte maskers tegen mee-eters die je van je gezicht aftrekt, zijn geen goed idee. Zo ontstaan er uiteindelijk juist meer onzuiverheden”, aldus dr. Ultee.
Duidelijk, maar hoe wordt dit ook begrijpelijk voor pubers, die op sociale media zien hoe zogenaamd ge-wel-dige serums wonderen verrichten? En die horen dat vrienden en vriendinnen deze producten wél gebruiken en aanprijzen?
GZ-psycholoog Najla Edriouch vertelt dat het allereerst logisch is dat tieners beïnvloedbaar zijn. “Jonge kinderen baseren hun informatie het meest op wat ze meekrijgen van hun ouders. Hoe ouder je wordt, hoe meer die informatiebronnen zich uitbreiden. Influencers spelen dan een grote rol. Dit zijn vaak mensen tegen wie ze opkijken, die ze serieus nemen en die representeren hoe ze een beetje zouden willen zijn.”
Tel daarbij op dat tieners zich in een levensfase bevinden waarin ze zich vaak losmaken van hun ouders, en je snapt volgens Edriouch waarom pubers informatie van een beroemde persoon online eerder aannemen dan van hun ouders, die - sorry not sorry - doorgaans minder hip en trendy zijn dan de gemiddelde TikTokker. Ze heeft twee belangrijke tips om toch effectief het gesprek aan te gaan over peperdure en onnodige huidverzorging: schakel een nabije hulpbron in én neem je kind vooral serieus.
Allereerst raadt ze aan om in de eigen omgeving op zoek te gaan naar iemand tegen wie je kind opkijkt. Zelf opboksen tegen de woorden van een hippe influencer is immers niet te doen. Wellicht neemt jouw kind een oudere broer, zus, neef of nicht wel serieus en kan diegene op een laagdrempelige en ontspannen manier het gesprek aangaan. “Gooi bij hen eens een balletje op.”
Ten tweede stelt Edriouch dat het niet helpt om blind te zijn voor de onzekere fase waar veel pubers doorheen gaan. “Jongeren in Nederland komen lichamelijk steeds eerder in de puberteit. Acne komt bij hen daardoor eerder voor. Vervolgens zien ze op TikTok een oplossing hiervoor van iemand tegen wie ze opkijken.”
Ze adviseert om de zorgen van je puber niet weg te wuiven, maar ze uiterst serieus te nemen. “Dat kan zijn door samen het gesprek aan te gaan. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je je zorgen maakt over je huid. Hoe kunnen we daar samen op een goede manier producten voor kopen?’ Ik zie in de praktijk jongeren die zich heel erg schamen voor hun acne. Het helpt dan niet om als ouder te zeggen dat je je niet druk moet maken. Het kan juist wél helpen om een keer samen naar een dermatoloog, schoonheidsspecialist of huisarts te gaan, die goede adviezen kan geven over hoe je huid wat rustiger kan worden.”
Met andere woorden: ga náást je puber staan in plaats van lijnrecht ertegenover.
In termen van het ‘verboden vruchteffect’ (verbieden werkt averechts) raadt Edriouch dan ook aan om huidverzorging vooral niet te hard te veroordelen. Wijzen op de risico’s mag, voorzichtigheid is hierbij geboden. “Jongeren kunnen dan het idee krijgen dat hen de les wordt gelezen”, vertelt ze. “Wees niet oordelend, maar nieuwsgierig naar waaróm je tiener iets graag wil. Kijk open waarom iets zo belangrijk is en wat erachter zit, zoals de angst om er niet bij te horen of onzekerheid.” Zo’n houding helpt volgens haar bij je uitingsvorm als ouder én het helpt je tiener beter. Je pakt een probleem immers bij de kern aan en dat is nodig.
Veroordeel ook niet alle influencers even hard, bepleit Edriouch, verwijzend naar de bekende mensen die online deelden welke risico’s er kleven aan cosmetische ingrepen. Zo zei onder andere Monica Geuze spijt te hebben van haar lipfillers en vertelde Kylie Jenner over haar negatieve ervaringen met borstvergrotingen. “Als zij zich hierover uitspreken en er documentaires en podcasts over maken, kan dat helpen. Zij staan doorgaans dichterbij tieners dan een ouder die hen waarschuwt.”
Of influencers een verantwoordelijkheid hebben om disclaimers te geven bij allerlei huidverzorgingsproducten? Edriouch: “Als je het mij persoonlijk vraagt, lijkt het me verstandig dat je als influencer goed nadenkt over de effecten van de informatie die je deelt.” Zelf is ze onder de naam @psycholoognajla actief op Instagram en denkt ze goed na over de mogelijke gevolgen van haar posts over mentale gezondheid.
Toch maakt ze ook een kanttekening. “Niet alle influencers zijn bezig met hun taak als rolmodel en sommigen zijn meer gefocust op hun inkomsten uit een samenwerking. Ze hebben geen onderwijzende taak. Het kan zijn dat zij óók geen verstand hebben van huidverzorging en dat ze geen idee hebben wat de bedoeling is. Veel TikTokkers zijn zelf ook nog hartstikke jong. Al zou het natuurlijk wel ethisch zijn als ze daarover nadenken.”
Dat tieners op school horen over huidverzorging is volgens Edriouch niet voorbehouden aan deze tijd. “Het is een soort kruisbestuiving”, zegt ze daarover. “Nu gaat het over huidverzorgingsproducten via TikTok, maar ik kan me herinneren dat jongeren twintig jaar geleden een navelpiercing wilden. Ouders waarschuwden toen voor wild vlees en ontstekingen, daar was je als tiener ook niet mee bezig. Wat dat betreft komen en gaan trends ook wel weer.”
Haar twee voornaamste adviezen, een balletje opgooien bij een rolmodel in de omgeving en je kind serieus nemen, gelden volgens Edriouch niet alleen als het gaat om dure gezichtsreinigers, serums met retinol en veelbelovende crèmes. Het zijn algemene aanpakmethodes, die ook helpen bij onderwerpen als alcohol, vapen, lipfillers en botox. “Vertellen over nare bijwerkingen heeft niet zoveel zin. Het verhaal van een nicht van 23, die slechte ervaringen heeft, wél. Haar boodschap komt veel meer aan.”
